การสอนออนไลน์โดย YouTube Live



การเรียนการสอนออนไลน์ ทั่ว ๆ ไปแบ่งเป็น 2 ลักษณะคือ Synchronous learning หมายถึงการนัดเวลาผู้เรียนให้เข้ามาเรียน พร้อมกัน ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง โดยผู้สอนสอนผ่านระบบเครือข่าย กับแบบ Asynchronous learning หมายถึงผู้สอนทำสื่อออนไลน์ เพื่อให้ผู้เรียนศึกษาด้วยตัวเอง ทีนี้เวลาพูดถึงการสอนออนไลน์ หลาย ๆ คนส่วนใหญ่จะมีภาพในหัวว่าก็แค่เปลี่ยนจากการเจอกันในห้องเรียน มาเจอกันหน้าคอมเท่านั้นเอง พอคิดแบบนี้ก็พุ่งเป้าไปที่โปรแกรมในกลุ่ม video conferencing ต่าง ๆ ที่ยอดฮิตก็พวก Zoom, Google Meet, Microsoft Team เป็นต้น

ทีนี้อยากให้ลองคิดว่าในสถานการณ์การสอนจริง ๆ หรือการสอนในห้องมันจะเหมือนกับการประชุมแบบ video conference หรือไม่ อาจารย์สอนในห้อง ผู้เรียนเป็น 100 อาจารย์ต้องเห็นหน้านักเรียนอย่างชัดเจนทุกคนหรือไม่ ต้องคลิกอนุญาติให้นักเรียนเข้ามาเรียนทีละคนหรือไม่ ต้องเปิดโอกาสให้นักเรียนทุกคนต้องพูดหรือแสดงความคิดเห็นในห้องตลอดเวลาหรือเปล่า เหล่านี้คือความแตกต่างของการเรียนการสอน และการประชุม แบบ video conference ยิ่งอาจารย์ผู้สอนต้องเป็น host เองคนเดียวนี่ลำบากเลยนะ ไหนจะกดยอมรับคนเข้ามาเรียน ไหนจะสลับหน้าจอ ไหนใครจะส่งข้อความ chat เข้ามา ใครจะเปิดไมค์แล้วทำให้เสียงมันก้องไปทั่ว เหล่านี้ทำให้เกิด distraction สำหรับผู้สอนพอสมควร เลยทีเดียว

ในแง่ของเทคนิค การใช้โปรแกรม video conference ในการสอน ถ้าผู้เรียนเปิดกล้องและเปิดไมค์ แสดงว่าต้องมีการส่งข้อมูลภาพและเสียง ไปที่ server นั่นหมายความว่าทางฝั่งของผู้เรียน ต้องมีการดาวโหลด (วิดีโอจากทางฝั่งผู้สอน) และอัพโหลด (วิดีโอจากกล้องของผู้เรียน) อยู่ตลอดเวลา ซึ่งโดยทั่วไปแพ็คเกจอินเทอร์เน็ตจำกัดความเร็วของการดาวโหลดและอัพโหลด เช่น 100/50 Mbps หมายความว่าดาวโหลดได้ที่ ความเร็ว 100 แต่อัพโหลดได้แค่ 50 ซึ่งโดยปกติอัพโหลดจะน้อยกว่าดาวโหลดอยู่แล้ว การส่งข้อมูลอัพโหลดขึ้นไปโดยไม่จำเป็นนี้จะทำให้การใช้งาน อินเทอร์เน็ตของทางฝั่งผู้เรียนมีปัญหาติดขัดได้ วันนี้เลยอยากมาลองแนะนำการเรียนการสอนที่ผู้สอนเปรียบเสมือนมาจัดรายการ โดยไม่ต้องกังวลกับ distraction ต่าง ๆ ด้วยการใช้ YouTube Live
1. ผู้สอนที่จะออกอากาศสดด้วย YouTube Live จะต้องมี Channel ของตัวเองก่อน วิธีการสามารถดูได้ที่ การใช้งาน YouTube จากนั้นเข้าไปที่ Channel ของตัวเอง กดที่เครื่องหมาย + มุมด้านขวา เหมือนตอนจะ upload วิดีโอ แต่คราวนี้ให้เลือก Go Live




2. ระบบจะบอกว่าเรายังไม่สามารถทำ Live stream หรือออกอากาศสดได้




3. จากนั้นระบบจะนำเราไปสู่ขั้นตอนการยืนยันตัวตนผ่านหมายเลขโทรศัพท์ ให้เราเลือกประเทศไทย และเลือกวิธีในการยืนยันตัวตน ซึ่งมี 2 วิธี คือการให้ Google โทรหาเราแล้วบอกรหัสลับ หรือให้ส่ง SMS มาที่เบอร์โทรของเรา (แต่ที่ลองดูเมื่อ 12 พ.ค. 2563 ตัวเลือก ที่ให้ส่ง SMS ไม่สามารถใช้งานได้ เลยต้องเลือกให้ Google โทรมาหา ซึ่งไม่ต้องกลัวว่าจะต้องคุยกับฝรั่ง จะเป็นระบบอัตโนมัติ บอกเลข 6 หลักให้เราเอาไปกรอก)


4. กรอกรหัสที่ได้จาก Google แล้วกด Submit




5. เย้ ตอนนี้เรายืนยันตัวตนผ่านแล้ว ก็เริ่ม Live ได้แล้วซิ เหอะ ๆ อย่าเพิ่งดีใจไป




6. บัญชีที่ผ่านการยืนยันตัวตนแล้ว จะต้องรอ 24 ชม.ก่อนจึงจะสามารถ Live ได้ นอนรอไปก่อน พรุ่งนี้ค่อยเจอกัน




7. พอรอครบ 24 ชั่วโมงแล้ว ถ้าเราคลิกมาที่ channel ของเราแล้วคลิก Go Live อีก ทีนี้เราจะสามารถเริ่ม Live ได้ โดยการ Live ใน YouTube สามารถทำได้ 3 วิธี
- ผ่านโทรศัพท์มือถือ อันนี้ต้องมีผู้ติดตามใน Channel ของเราไม่ต่ำกว่า 1000 คน จึงจะสามารถ Live ได้
- ผ่าน Webcam อันนี้ Live ได้เลย
- ผ่านการ Stream อันนี้ใช้ร่วมกับโปรแกรมในการ Stream เช่น OBS Studio

การ Live ผ่าน Webcam ให้คลิกที่ปุ่ม Webcam ด้านซ้ายมือ จากนั้นโปรแกรมจะขออนุญาตเปิดกล้องและไมค์ ให้เราคลิก Allow




8. จากนั้นให้เราใส่ชื่อ Live นี้ เช่น การสังเคราะห์ด้วยแสง เลือกเป็น Public เพื่อให้ทุกคนสามารถเข้ามาดูได้ จากนั้นเลือกว่า Live นี้เป็นเนื้อหาสำหรับเด็กหรือไม่ ให้เลือกว่า No, it's not made for kids จากนั้นคลิก Next




9. ระบบจะถ่ายภาพเพื่อใช้เป็นภาพหน้าปก (thumbnail) ของวิดีโอ อย่าลืมยิ้มด้วย




10. การเข้าดู Live ผู้เรียนสามารถเข้ามาที่ Channel ใน YouTube ของเรา หรือใช้วิธีให้ผู้เรียนกด Subscribe Channel ของเรา แล้วกดกระดิ่งแจ้งเตือน เวลาเรา Live จะมีข้อความไปเตือนว่าขณะนี้เรากำลัง Live อยู่ หรืออาจกดที่ปุ่ม Share แล้ว copy address แจ้งผู้เรียน หรือโพสต์ใน Facebook

เมื่อพร้อมแล้วก็กด Go Live ได้เลย




11. เช็คหน้า ผม เตรียมพร้อมออกอากาศสด ไปยังผู้เรียนทุกคน




12. ระหว่างการ Live หน้าจอจะแสดงจำนวนผู้ชม ณ ขณะนั้น บริเวณด้านขวา สามารถพิมพ์ข้อความส่งไปยังผู้เรียน หรือพูดคุยได้




13. ผู้เรียนสามารถสื่อสารมายังผู้สอนได้ผ่านทาง comment ซึ่งผู้สอนอาจจะอ่าน หรือตอบคำถามไปด้วย หรือสอนไปก่อน แล้วค่อยย้อนกลับมาตอบก็ได้ การสอนแบบ Live นี้ผู้สอนจะได้ไม่เสียสมาธิมาก เหมือนกับการสอนด้วยโปรแกรม video conference ต่าง ๆ ไม่ต้องเห็นหน้าผู้เรียนทุกคนตลอดเวลาก็ได้ เมื่อสอนเสร็จ ต้องการหยุด Live ก็กด End Stream




14. เมื่อหยุด Live ระบบจะแจ้งรายละเอียดต่าง ๆ ของการ Live เช่น จำนวนคนดู ระยะเวลาของ Live ระยะเวลาของคนที่ดู (บางคนเข้ามาดู แต่ดูไม่จบ) คลิปที่เรา Live จะปรากฎอยู่ในวิดีโอใน Channel ของเราโดยอัตโนมัติ ถ้าไม่ต้องการตัดต่อคลิป เพิ่มเติม สามารถกด Dismiss ได้ หรือหากต้องการตัดคลิปบางช่วงออก ก็สามารถกด Edit in Studio ได้




15. ถ้าเราเลือกที่จะตัดต่อหรือ Edit in Studio เราสามารถแก้ไขคลิปเช่น Trim ได้




16. เมื่อเสร็จแล้วคลิปก็จะไปปรากฎใน Channel ของเรา โดยผู้เรียนสามารถมาเปิดดูย้อนหลังได้ (อันนี้เหมาะมากสำหรับผู้เรียน ที่อ้างว่าไม่มีเครื่องหรือไม่มีอินเทอร์เน็ต ณ เวลานั้น ก็สามารถเปิดมาดูย้อนหลังเวลาไหนก็ได้)




17. ใน Channel ของผู้สอนก็จะมีคลิปที่ Live ปรากฎอยู่




"สอนด้วยอะไร ไม่สำคัญเท่า สอนอะไร และสอนยังไง"