การบันทึกวิดีโอประกอบการสอนด้วยโปรแกรม OBS Studio (ภาค 1 :: เริ่มต้นการบันทึก)
ช่วงนี้หลาย ๆ คนที่ต้องทำวิดีโอประกอบการสอน ซึ่งในปัจจุบันมีเครื่องมือหรือโปรแกรมมากมายที่จะช่วยให้เราอัดวิดีโอจาก PowerPoint แล้วใส่วิดีโอบรรยายเข้าไป เพื่อทำเป็นสื่อการสอนออนไลน์ได้ วันนี้จะมาแนะนำการใช้โปรแกรมตัวนึง ชื่อ OBS Studio (Open Broadcaster Software) ซึ่งเป็นโปรแกรมฟรี มีความสามารถขั้นสูง ซึ่งแน่นอนว่าก็จะต้องอาศัยการเรียนรู้การใช้งานและควบคุมโปรแกรมค่อนข้างยุ่งยากเล็กน้อย แต่ด้วย concept ของเราคือ Tech for everybody ก็จะพยายามอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ใช้งานได้ โดยไม่จำเป็นต้องเรียนรู้มากนัก มาเริ่มกันเลย
1. ขั้นแรก เราต้องดาวโหลดโปรแกรม OBS Studio มาติดตั้งบนเครื่องคอมพิวเตอร์ของเราก่อน ไปที่เว็บไซต์ https://obsproject.com/เพื่อดาวโหลดโปรแกรม สำหรับคนที่ใช้ Windows ก็ให้ดาวโหลดโปรแกรมสำหรับ Windows




2. เมื่อดาวโหลดโปรแกรมมาแล้ว ก็ติดตั้งโปรแกรมในเครื่องคอมพิวเตอร์ของเรา คลิก Next ไปเรื่อย ๆ จนเสร็จ




3. เมื่อติดตั้งโปรแกรมเสร็จ ให้เราเปิดโปรแกรม OBS Studio ซึ่งในการเปิดใช้งานครั้งแรก โปรแกรมจะให้เราตั้งค่าต่าง ๆ ด้วย Auto-Configuration Wizard เราก็คลิก Yes




4. ถ้าเราต้องการใช้ในการอัดวิดีโอเป็นหลัก ให้เลือก Optimize just for recording, I will not be streaming




5. เลือกความละเอียดของวิดีโอที่จะบันทึก ค่าเริ่มต้นน่าจะโอเค ไม่ต้องเปลี่ยนอะไร กด Next ต่อไปได้เลย




6. กด Apply Settings เพื่อบันทึกค่าที่ตั้งเอาไว้




7. และนี่คือหน้าตาของโปรแกรม OBS Studio ซึ่งเราจะเห็นช่องสีดำใหญ่ ๆ เปรียบเสมือนฉากที่เราจะทำการบันทึกวิดีโอ มาดูบริเวณด้านล่างกัน ซ้ายสุดจะมีช่อง Scenes ซึ่งเปรียบเสมือนกับฉากต่าง ๆ ในละคร เริ่มต้นโปรแกรมจะกำหนดมาให้ 1 scene โดยอัตโนมัติ

ช่องต่อมาคือ Sources ซึ่งเป็นเสมือนองค์ประกอบต่าง ๆ ของฉากที่เราจะใส่เข้าไปในฉากหรือ "scence" ของเรา โดย OBS Studio จะมีความสามารถที่เยอะกว่าโปรแกรมอัดวิดีโอจาก PowerPoint แบบง่าย ๆ คือเราสามารถปรับแต่งองค์ประกอบต่าง ๆ ได้มากกว่า

ช่องถัดมาจะเป็น Audio Mixer เอาไว้เช็คว่าไมค์ติดหรือเปล่า




8. เราจะเริ่มเพิ่มองค์ประกอบเข้าไปในฉากของเรา โดยที่ช่อง Sources คลิกที่เครื่องหมาย + จากนั้นให้เลือก Display capture ซึ่งองค์ประกอบนี้จะเป็นการอัดหน้าจอที่กำลังแสดงผลอยู่ ไม่ว่าเราจะเปลี่ยนไปโปรแกรมไหนหรือทำอะไรก็ตาม มันจะบันทึกหน้าจอทั้งหมด




9. ตั้งชื่อองค์ประกอบนี้ (หรือใช้ค่าเริ่มต้นก็ได้) แล้วคลิก OK




10. เมื่อเห็นภาพที่ซ้อน ๆ กันแบบนี้ ไม่ต้องตกใจ คลิก OK แล้วไปต่อ




11. ที่เราเห็นหน้าจอซ้อน ๆ กันแบบนี้ แสดงว่าองค์ประกอบ Display capture นี้ ใช้งานได้ เพราะว่ามันกำลังแสดงสิ่งที่เรากำลังทำบนหน้าจอ ณ ขณะที่เรากำลังทำงานอยู่




12. จากนั้น เราจะใส่องค์ประกอบที่ 2 ซึ่งก็คือวิดีโอจากกล้อง webcam ที่เราจะบรรยายเข้าไปในฉาก ไปที่ช่อง Sources กดที่เครื่องหมาย + แล้วคลิกที่ Video Capture Device




13. ตั้งชื่อองค์ประกอบนี้ แล้วคลิก OK




14. โปรแกรมจะให้เราเลือกและกำหนดค่าของกล้อง ถ้าภาพจากกล้องขึ้นตามที่เราต้องการ ก็กด OK ได้เลย




15. จะเห็นว่าที่ฉากของเรา จะมีภาพจากกล้อง webcam ไปปรากฎอยู่บนจอ ซึ่งองค์ประกอบนี้ เราสามารถย้ายตำแหน่ง เปลี่ยนขนาดให้ใหญ่ขึ้นหรือเล็กลงได้ โดยการลากเมาส์ ทำจนกว่าเราจะพอใจ เหมือนเราเป็นผู้กำกับกำลังจัดฉากอยู่




16. เปิดไฟล์ PowerPoint ที่เราต้องการจะใช้สอน




17. สลับมาที่โปรแกรม OBS Studio ตรงช่อง Controls ที่อยู่ด้านล่าง จะมีปุ่ม Start Recording เพื่อเริ่มการบันทึกวิดีโอ กดที่ปุ่ม Start Recording โปรแกรมจะเริ่มบันทึกวิดีโอทันที




18. จากนั้นสลับไปที่ PowerPoint แล้วกด Slide Show หรือ F5 แล้วเริ่มทำการสอน จะเห็นได้ว่าระหว่างการบันทึก เราจะไม่เห็น ภาพจากกล้องของเราอยู่ในตำแหน่งที่อยู่ในฉาก เนื่องจากการ Slide Show ของ PowerPoint จะใช้พื้นที่ทั้งหมดของจอ แต่ไม่ต้องตกใจ เพราะตอนสุดท้าย วิดีโอมันจะมาปรากฎเอง เราก็สอนไปเรื่อย ๆ (อย่าลืมทำหน้ายิ้มและมองกล้อง) พอเสร็จก็ปิด PowerPoint




19. กลับมาที่โปรแกรม OBS Studio ตรงช่อง Controls ด้านล่าง ให้คลิกที่ Stop Recording เพื่อหยุดการบันทึกวิดีโอ




20. จากนั้นเราต้องการดูวิดีโอที่อัดไป ให้คลิกที่เมนู File - Show Recordings




21. โปรแกรมจะเปิดโฟลเดอร์ที่บันทึกวิดีโอเราขึ้นมา คลิกที่วิดีโอเพื่อตรวจสอบ (เห็นมั้ยว่าภาพจากกล้องมันมาเอง ไม่ต้องตกใจ)




22. หากทำตามนี้ทั้งหมด เราก็จะสามารถอัดวิดีโอประกอบ PowerPoint ของเราได้ แต่มีจุดนึง ซึ่งตอนที่เราคลิก Start Recording โปรแกรมจะเริ่มทำการบันทึก แล้วเราต้องสลับไป PowerPoint รวมถึงการปิดโปรแกรมแล้วมาคลิก Stop Recording ดูไม่ค่อย professional เท่าไหร่

หากอยากให้วิดีโอของเราเรียบร้อยมากขึ้น เราสามารถใส่ "Hotkeys" สำหรับเริ่มหรือหยุดการบันทึกได้ ซึ่งการทำแบบนี้ เราไม่จำเป็นต้องกดที่ Start หรือ Stop Recording เราสามารถไปรอที่ PowerPoint ได้เลย แล้วกดปุ่มที่เรากำหนดเอาไว้เพื่อเริ่มหรือหยุด

ตรงช่อง Controls ด้านล่าง คลิกที่ Settings เพื่อตั้งค่า จากนั้นเลือกที่ Hotkeys แล้วไปที่ Start Recording กับ Stop Recording




23. เลือกปุ่มที่เราคิดว่าจะจำได้เพื่อ Start และ Stop การบันทึก อาจจะใช้ปุ่มเดียวเช่น 1 กับ 0 หรือใช้ปุ่มร่วมเช่น Ctrl-B อะไรก็ได้ ที่เราจะจำได้ จากนั้นคลิกที่ Apply




24. เมื่อกำหนด Hotkeys แล้ว เราสามารถ minimize OBS Studio แล้วไปเปิด PowerPoint จากนั้นก็ Slide show ไว้รอ เมื่อพร้อม เราก็กด Hotkey ที่เราตั้งไว้สำหรับ Start และเมื่อสอนเสร็จ เราก็กด Hotkey สำหรับ Stop แบบนี้วิดีโอของเราก็จะไม่มีช่วง สะดุดตอนเริ่มกับตอนจบแล้วครับ






Tutorial นี้สามารถสำเร็จได้ โดยอาศัยความร่วมมือที่ดีจากคิดดี ในการนอนกลางวันวันนี้ ทำให้พ่อได้มีเวลาเขียน